WikiSysop: brisanje nepotrebnog teksta

2022-03-06T22:41:14Z

brisanje nepotrebnog teksta

←Starija inačica		Inačica od 22:41, 6. ožujka 2022.
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''Hamadan'''-->~~{{Infookvir naselje		{{Infookvir naselje
	\| ime =Hamadan		\| ime =Hamadan
	\| ime_genitiv =Hamadana		\| ime_genitiv =Hamadana

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

2021-11-08T23:06:17Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

←Starija inačica		Inačica od 23:06, 8. studenoga 2021.
Redak 1:		Redak 1:
	<!--'''Hamadan'''-->{{~~Naselje~~		<!--'''Hamadan'''-->{{Infookvir naselje
	\| ime =Hamadan		\| ime =Hamadan
	\| ime_genitiv =Hamadana		\| ime_genitiv =Hamadana

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-09-14T01:20:42Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{Naselje
| ime =Hamadan
| ime_genitiv =Hamadana
| izvorno_ime =همدان (''Hagmatana'')
| translit_jezik1 =
| translit_jezik1_vrsta =
| translit_jezik1_info =
| translit_jezik1_vrsta1 =
| translit_jezik1_info1 =
| translit_jezik1_vrsta2 =
| translit_jezik1_info2 =
| translit_jezik1_vrsta3 =
| translit_jezik1_info3 =
| translit_jezik1_vrsta4 =
| translit_jezik1_info4 =
| translit_jezik1_vrsta5 =
| translit_jezik1_info5 =
| translit_jezik1_vrsta6 =
| translit_jezik1_info6 =
| translit_jezik2 =
| translit_jezik2_vrsta =
| translit_jezik2_info =
| translit_jezik2_vrsta1 =
| translit_jezik2_info1 =
| translit_jezik2_vrsta2 =
| translit_jezik2_info2 =
| translit_jezik2_vrsta3 =
| translit_jezik2_info3 =
| translit_jezik2_vrsta4 =
| translit_jezik2_info4 =
| translit_jezik2_vrsta5 =
| translit_jezik2_info5 =
| translit_jezik2_vrsta6 =
| translit_jezik2_info6 =

| slika_panorama =
| veličina_slike = 300px
| opis_slike = [[Avicena|Avicenin]] trg u Hamadanu

| slika_zastava =
| slika_zastava_veličina =
| slika_pečat =
| slika_pečat_veličina =
| slika_grb =
| slika_grb_veličina =
| slika_amblem_prazno =
| slika_amblem_prazno_veličina =
| slika_amblem_prazno_opis =

| slika_karta =
| veličina_karte =
| opis_karte =
| slika_karta1 =
| veličina_karte1 =
| opis_karte1 =

| slika_lokacijska_karta_država = Iran
| slika_lokacijska_karta_opis = Hamadan na zemljovidu Irana

| nadimak =
| geslo =

| širina-stupnjevi = 34
| širina-minute = 48
| širina-oznaka = N
| dužina-stupnjevi = 48
| dužina-minute = 31
| dužina-oznaka = E

| lokacija_ime = [[Popis država|Država]]
| lokacija_info = {{ZD+X/I|IRN}}
| lokacija1_ime = [[Iranske pokrajine|Pokrajina]]
| lokacija1_info = [[Hamadanska pokrajina]]
| lokacija2_ime =
| lokacija2_info =
| lokacija3_ime =
| lokacija3_info =

| utemeljenje_ime =
| utemeljenje_datum =
| utemeljenje1_ime =
| utemeljenje1_datum =
| utemeljenje2_ime =
| utemeljenje2_datum =
| utemeljenje3_ime =
| utemeljenje3_datum =
| osnivač =
| nazvan_po =

| dijelovi =
| vrsta_dijelova =
| d1-d50

| vrsta_vlasti =
| vlast_bilješke =
| titula_vođe =
| ime_vođe =
| stranka_vođe =
| titula_vođe1 =
| ime_vođe1 =
| titula_vođe2 =
| ime_vođe2 =
| titula_vođe3 =
| ime_vođe3 =
| titula_vođe4 =
| ime_vođe4 =

| površina_bilješke =
| površina_ukupna =
| površina_kopna =
| površina_vode =
| postotak_vode =
| površina_uža =
| površina_šira =
| površina_prazno1_ime =
| površina_prazno1 =
| površina_prazno2_ime =
| površina_prazno2 =
| visina = 1850 m
| visina_izvor =
| visina_max =
| visina_min =

| stanovništvo_godina = 2005.
| stanovništvo_bilješke =
| stanovništvo = 550.284
| stanovništvo_gustoća =
| stanovništvo_uže =
| stanovništvo_uže_gustoća =
| stanovništvo_šire =
| stanovništvo_šire_gustoća =
| stanovništvo_prazno1_ime =
| stanovništvo_prazno1 =
| stanovništvo_gustoća_prazno1 =
| stanovništvo_prazno2_ime =
| stanovništvo_prazno2 =
| stanovništvo_gustoća_prazno2 =

| vremenska_zona = [[IRST]]
| utc_pomak = +3:30
| vremenska_zona_DST = [[IRDT]]
| utc_pomak_DST = +4:30
| poštanski_broj =
| pozivni_broj =
| gradovi_prijatelji =

| prazno_ime =
| prazno_info =
| prazno1_ime =
| prazno1_info =
| prazno2_ime =
| prazno2_info =
| prazno3_ime =
| prazno3_info =
| prazno4_ime =
| prazno4_info =
| prazno5_ime =
| prazno5_info =
| prazno6_ime =
| prazno6_info =

| web_stranica = [http://www.hegmataneh.ir/ www.hegmataneh.ir]

| bilješke =

}}

'''Hamadan''' (''Hamedān'' ili ''Hamadān''; [[perzijski|perz.]] همدان; ''Hagmatana'', [[grčki|grč.]] ''[[Ekbatana]]'') je grad u [[Iran]]u, odnosno glavni grad [[Hamadanska pokrajina|Hamadanske pokrajine]], smješten oko 375 km jugozapadno od [[Teheran]]a<ref>[http://www.farsinet.com/hamadan/ Hamadan (Farsinet.com)]</ref>. Prema popisu iz [[2005.]] godine grad je imao 550.284 stanovnika<ref>[http://www.mongabay.com/igapo/2005_world_city_populations/Iran.html Procjena broja stanovnika iranskih gradova u 2005. godini (Mongabay.com)]</ref>. Hamadan je sa 5.000 godina povijesti jedan od najstarijih gradova u Iranu i svijetu općenito<ref>[http://www.iranchamber.com/cities/hamadan/hamadan.php Hamadan (Iran Chamber)]</ref>. Smješten je u zelenom [[Planina|planinskom]] području podno 3.574 metara visoke planine [[Alvand]], na nadmorskoj visini od 1.850 metara. Posebna priroda i povijest grada ljeti privlače brojne turiste. Glavne aktrakcije grada su drevni zapisi [[Ganjnameh]], te [[Ibn Sina|Avicenin]]<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/45755/Avicenna Avicena (enciklopedija Britannica)]</ref> i [[Baba Tahir|Baba Tahirov]] [[mauzolej]].

== Povijest ==
{{glavni|Ekbatana}}

Prema zapisima prvog [[Asirija|asirskog]] kralja, Hamadan je podignut [[1100. pr. Kr.]], no neki povjesničari tvrde kako njegova povijest počinje [[3000. pr. Kr.]] Drevni Hamadan ili [[Ekbatana|Ekbatanu]] podigli su [[Medijci]], koji su ga koristili kao glavni grad [[Medijsko Carstvo|Medijskog Carstva]], dok je kasnije postao jedan od glavnih gradova [[Ahemenidsko Carstvo|Ahemenidskog Perzijskog Carstva]].

Hamadan se spominje u [[Biblija|biblijskoj]] [[Ezra (knjiga)|knjizi o Ezri]] kao mjesto gdje je [[Ahemenidsko Carstvo|perzijski]] vladar [[Darije Veliki]] dozvolio Židovima obnovu [[Jeruzalemski hram|Jeruzalemskog hrama]]<ref>Biblija, Stari Zavjet, Knjiga o Ezri, 6:2</ref>. Budući kako se grad nalazi gotovo dva kilometra iznad površine mora, zbog male vlažnosti očuvani su brojni dokumenti od kože.

Tijekom vladavine [[Parti|Parta]], glavni grad [[Partsko Carstvo|Arsakidskog Carstva]] zimi je bio [[Ktezifont]], dok je Hamadan korišten kao ljetni glavni grad. Nakon dinastije Arsakida, [[Sasanidi]] su nastavili praksu korištenja Hamadana kao ljetnog glavnog grada, u kojem su podigli brojne [[Palača|palače]]. U doba [[Islamsko osvajanje Irana|islamskog osvajanja]] grad su [[633.]] zauzeli [[Arapi]].

U doba [[Bujidi|Bujida]] grad je pretrpio velika razaranja, a u [[11. stoljeće|11. stoljeću]] [[Seldžuci]] premještaju svoj glavni grad iz [[Bagdad]]a u Hamadan. Grad je potpuno razoren u doba [[Tamerlan|Timurove]] invazije<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/253131/Hamadan Hamadan (enciklopedija Britannica)]</ref>, no ponovo se uzdiže u doba [[Safavidi|Safavida]]. U [[18. stoljeće|18. stoljeću]] nakratko ga osvajaju [[Osmansko Carstvo|Turci]], no protjerani su u doba [[Nader-šah]]a. Grad je imao veliko prometno značenje budući kako se nalazio na [[Put svile|Putu svile]] koji je povezivao [[zapadni svijet]] sa [[Kina|Kinom]].

Tijekom [[1. svjetski rat|1. svjetskog rata]] grad je postao poprištem borbi između [[Rusija|ruskih]] i [[Osmansko Carstvo|tursko]]-[[Njemačko Carstvo|njemačkih]] snaga. Grad su tijekom borbi držale obje snage, dok su ga kasnije kontrolirali i [[Britansko Carstvo|Britanci]]. Poslije rata kontrola nad gradom je [[1918.]] vraćena u [[iran]]ske ruke.

== Klima ==

[[Hamadanska pokrajina]] leži u [[Planina|planinskoj]] regiji istočno od masiva [[Zagros]] gdje vlada [[umjerena klima]]. Prostrana područja na sjeveru i sjeveroistoku su pod utjecajem snažnih [[Vjetar|vjetrova]] koji su česti tijekom cijele godine. Sjeverni i sjeverozapadni vlažni vjetovi učestali su tijekom [[Proljeće|proljetnog]] i [[Zima|zimskog]] razdoblja, dok istočni i zapadni vjetrovi pušu tijekom [[jesen]]i.

Budući kako se nalazi na nadmorskoj visini od gotovo dva kilometra, Hamadan je zimi jedan od najhladnijih [[iran]]skih gradova. Tijekom većeg dijela zime grad je pokriven snijegom (i po dva mjeseca), a temperatura se spušta i do -30°C. Ljeti vlada blago, ugodno i većinom sunačno vrijeme.

== Kultura i život ==

Hamadan je rodno mjesto brojnih [[pjesnik]]a, [[filozof]]a, [[znanstvenik]]a i važnih [[iran]]skih političara. Osim što je poznat kao jedan od najstarijih gradova svijeta, poznat je po izradi vrhunskih sagova, keramike i drugih rukotvorina. ''Iranska organizacija za kulturu i nasljeđe'' uvrstila je na popis ukupno 207 različitih povijesnih i kulturnih spomenika iz Hamadana. Prema legendi, [[Estera]] iz [[Estera (knjiga)|Biblije]] pokopana je u Hamadanu gdje postoji i navodna „Esterina grobnica“. U gradu su pokopani i slavni [[Perzijanci|perzijski]] znanstvenici i pjesnici kao što su [[Ibn Sina]] (na [[Zapadni svijet|Zapadu]] poznat kao „Avicena“) odnosno [[Baba Tahir]], dok je Hamagan rodno mjesto[[ Badi' al-Zaman al-Hamadani
]]ja, autora zbirku priča „Maqamat“. Najpopularnija povijesna ličnost grada je svakako [[Avicena]] prema kojem su nazvane brojne gradske škole, fakulteti, sveučilišta, trgovine, tvrtke i ulice. Grad se smatra razvijenim, a na njegovom širem području živi oko 600.000 ljudi; radnička i niža klasa živi u sjevernim kotarima, dok je srednja i visoka ekonomska klasa smještena na južnom dijelu grada.

== Šport ==

Nogometni klub [[PAS Hamedan]] sudionik je [[Iranska Pro Liga|Iranske Pro Lige]]; osnovan je [[9. lipnja]] [[2007.]] godine nakon što je [[iran]]ski nogometni savez odlučio raspustiti neke [[teheran]]ske klubove na korist provincijskim klubovima. Klub [[Pas Teheran]] ugašen je na uštrb novoosnovanog kluba iz Hamadana. Grad je poznat i po izvrsnim [[Hrvanje|hrvačima]].

== Atrakcije ==

* [[Ibn Sina|Avicenin]] mauzolej
* [[Baba Tahir|Baba Tahirov]] mauzolej
* Istakhr e Abbas Abad (jezero sa pogledom na grad)
* Iskopine drevnog grada Ekbatane
* [[Ganjnameh]]
* Gonbad-e Alavian
* Hamadanski muzej prirodne povijesti
* Hamadanski kameni lav
* Lalejin (lončarije)
* Kuća Mohammadi
* Kuća House
* Pećina Ali Sadr
* „Esterina i Mordekajova grobnica“

== Sveučilišta i fakulteti ==
* [http://www.basu.ac.ir Sveučilište Bu-Ali Sina]
* [http://www.umsha.ac.ir Medicinski fakultet Hamedan]
* [https://web.archive.org/web/20050308083048/http://www.iauh.ac.ir/ Islamsko sveučilište Azad u Hamadanu]
* [http://www.hut.ac.ir/ Tehnološki fakultet Hamadan]

== Poznati Hamadanci ==
* Abolhassan Banisadr - ekonomist, političar, i prvi izabrani predsjednik [[Iran|Islamske Republike Iran]]
* Amir Nosrat'ollah Balakhanlou - rođen u [[Teheran]]u, dvaput izabrani gradonačelnik i član iranskog parlamenta
* Amir-Shahab Razavian - filmski redatelj, pisac i režiser
* Ardeshir Bahmani - književni stručnjak
* Baba-Taher-e Oryan - slavni iranski pjesnik (oko 1100. godine)
* Ebrahim Bahrololoum Razavi - filozof, prvi Iranac koji je diplomirao na sveučilištu u Bagdadu (1954.)
* Ayn al-Quzat Hamadani - filozof i sufist, Great philosopher and sufist (1100 A.C)
* Ehsan Yarshater - povjesničar, znanstvenik i osnivač „enciklopedije Iranice“
* Fazlollah Zahedi - vojni general
* Fereydoun Moshiri - pjesnik Originally is from Hamadan, but was born in Tehran, Contemporary Poet
* Hanieh Tavassoli - glumica
* Hasan Habibi - političar
* Hosseini Davar - pjesnik koji je podržavako Mosadeka
* Jalal Cheshmeh-Ghassabani - planinar koji se dvaput popeo na [[Mount Everest]]
* Roghieh „Maman Hamedan“ Ghamarian - majka mnogih poznatih Ghamarianaca u [[Washington]]u kao što su dr. Ahmad Ghamarian, dr. Nina Ghamarian, dr. Ghafoor Ghamary i Mohandes Ali Ghamarian.
* Mir Sayyid Ali Hamadani - proslavljeni sufist i pjesnik A celebrated sufi saint and poet.
* Mirza Esmaeel Farid - hamadanski guverner
* Mirzadeh Eshghi - pjesnik
* Mohammad Fakhreddin-e Araghi - pjesnik (oko 1300. godine)
* Parviz Parastouei - glumac
* Shirin Ebadi - odvjetnica i dobitnica [[Nobelova nagrada za mir|Nobelove nagrade za mir]]
* Mirza Gholam-Hossein Bargharari - filozof i pjesnik
* Mohammad-Ali Zolfi-Gol - kemičar i trenutačni voditelj sveučilišta Buali Sina
* Samuel Rahbar - znanstvenik
* Hamid Omrani - arhitekt
* Abolmohsen Salemi - novinar, odvjetnik, pjesnik i pisac

== Galerija ==

<gallery>
Datoteka:Inscription pierre GanjNameh hamedan.jpg|[[Ganjnameh]] ([[Ahemenidsko Carstvo|ahemenidski]] zapisi na [[Klinasto pismo|klinastom pismu]])
Datoteka:Hamadan - Sang-e shir.jpg|Ostaci drevnih „lavljih vrata“
Datoteka:Mausolée Baba Taher Hamedan.jpg|Grobnica [[Baba Tahir]]u
Datoteka:Tomb of Esther and Mordechai exterior.jpg|„Esterina grobnica“
</gallery>

== Zbratimljeni gradovi ==
* [[Kulob]], [[Tadžikistan]]

== Poveznice ==
* [[Ekbatana]]
* [[Zračna luka Hamadan]]

== Izvori ==
{{izvori}}

== Vanjske poveznice ==
* [http://www.hegmataneh.ir/ Službena stranica grada Hamadana]
* [https://web.archive.org/web/20070313124653/http://www.iranica.com/newsite/articles/v11f6/v11f6023.html Hamadan (enciklopedija Iranica)]
* [http://www.livius.org/a/iran/hamadan/ecbatana.html Drevni Hamadan (Ekbatana), Livius.org]
* [http://www.livius.org/a/iran/gandj_nameh/gandj_nameh.html Drevni zapisi Ganjnameh (Livius.org)]
* [http://aryo.ir/pages/hamedan/city.htm Fotografije grada (Aryo.ir)]
* [https://web.archive.org/web/20150924040115/http://www.irantour.org/Iran/city/HAMADAN.html Grad Hamadan (IranTour.org)]
* [http://www.farsinet.com/hamadan/index.html ''Hamadan: Stariji od povijesti'' (FarsiNet.com)]
* [http://www.iranchamber.com/cities/hamadan/hamadan.php Hamadan - glavni grad Medijskog Carstva (Iran Chamber)]
* [https://web.archive.org/web/20050924125854/http://archive.spaceimaging.com/ikonos/2/kpms/2005/01//browse.5806.crss_sat.0.0.jpg Satelitske fotografije (siječanj, 2005.)]
* [http://maps.google.com/maps?f=q&hl=en&q=hamadan,+iran&ll=34.800413,48.521547&spn=0.074144,0.192261&t=k&om=1 Hamadan (Google Satellite Picture]
* [https://web.archive.org/web/20050529232627/http://www.hamedanmiras.ir/ Hamedan Cultural Heritage Organization]
;Ostali projekti
{{WProjekti
|commonscat = Hamadan
|commonscathr = Hamadan
}}

{{Gradovi u Iranu}}

[[Kategorija:Gradovi u Iranu]]
[[Kategorija:Gradovi na Svilenom putu]]
[[Kategorija:Hamadanska pokrajina]]

Hamadan - Povijest promjena

WikiSysop: brisanje nepotrebnog teksta

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica