WikiSysop: brisanje nepotrebnog teksta

2022-03-08T18:45:28Z

brisanje nepotrebnog teksta

←Starija inačica		Inačica od 18:45, 8. ožujka 2022.
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''Inteligencija'''-->~~'''Inteligencija''' je mentalna karakteristika koja se sastoji od sposobnosti za učenje iz iskustva, prilagodbe na nove situacije, razumijevanja i korištenja apstraktnih pojmova i korištenja prethodnih znanja za snalaženje u novoj okolini u kojima ne pomaže stereotipno [[nagon]]sko ponašanje. Još se definira kao sposobnost brzog i učinkovitog snalaženja u novim i nepoznatim situacijama, a postoji i apstraktna definicija da je "inteligencija ono što se mjeri testovima inteligencije".		'''Inteligencija''' je mentalna karakteristika koja se sastoji od sposobnosti za učenje iz iskustva, prilagodbe na nove situacije, razumijevanja i korištenja apstraktnih pojmova i korištenja prethodnih znanja za snalaženje u novoj okolini u kojima ne pomaže stereotipno [[nagon]]sko ponašanje. Još se definira kao sposobnost brzog i učinkovitog snalaženja u novim i nepoznatim situacijama, a postoji i apstraktna definicija da je "inteligencija ono što se mjeri testovima inteligencije".

	Iako se definicije inteligencije razlikuju, teoretičari se slažu da je inteligencija potencijal, a ne potpuno razvijena sposobnost. Smatra se da je inteligencija kombinacija urođenih karakteristika [[živčani sustav\|živčanog sustava]] i razvojne inteligencije, oblikovane iskustvom i učenjem.		Iako se definicije inteligencije razlikuju, teoretičari se slažu da je inteligencija potencijal, a ne potpuno razvijena sposobnost. Smatra se da je inteligencija kombinacija urođenih karakteristika [[živčani sustav\|živčanog sustava]] i razvojne inteligencije, oblikovane iskustvom i učenjem.

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-08-20T12:19:59Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

'''Inteligencija''' je mentalna karakteristika koja se sastoji od sposobnosti za učenje iz iskustva, prilagodbe na nove situacije, razumijevanja i korištenja apstraktnih pojmova i korištenja prethodnih znanja za snalaženje u novoj okolini u kojima ne pomaže stereotipno [[nagon]]sko ponašanje. Još se definira kao sposobnost brzog i učinkovitog snalaženja u novim i nepoznatim situacijama, a postoji i apstraktna definicija da je "inteligencija ono što se mjeri testovima inteligencije".

Iako se definicije inteligencije razlikuju, teoretičari se slažu da je inteligencija potencijal, a ne potpuno razvijena sposobnost. Smatra se da je inteligencija kombinacija urođenih karakteristika [[živčani sustav|živčanog sustava]] i razvojne inteligencije, oblikovane iskustvom i učenjem.

Inteligenciju je moguće mjeriti, iako nesavršeno, [[test inteligencije|testovima inteligencije]].
Iako bi se moglo pomisliti da visoka inteligencija omogućava osobi uspjeh u društvu, mnogi drugi činbenici koji utječu na društveni uspjeh čine predviđanja nepouzdanim. Mehanizmi pretvaranja inteligencije u društveni uspjeh nisu u potpunosti razjašnjeni. Tako, na primjer, postoji čvrsta veza između uspjeha u [[osnovna škola|osnovnoj školi]] i inteligencije, ali nakon toga nije više moguće predvidjeti uspjeh pojedinaca na temelju inteligencije.

Inteligencija, mjerena [[IQ]]-om i drugim testovima, se najčešće koristi u obrazovnim, poslovnim i [[vojska|vojnim]] organizacijama zato što je dobar pokazatelj na ponašanje pojedinca.

== Psihometrija i inteligencija ==
Iako postoje razni koncepti inteligencije, najutjecajniji pristup shvaćanju inteligencije je [[psihometrija]] tj. psihometrijsko testiranje.

Inteligencija se može mjeriti testovima inteligencije, tj. [[IQ]] testovima. Mišljenje je da se ovim testovima mjeri '''''g''''' ili generalni faktor inteligencije (eng. ''general intelligence factor''). ''G'' se često dijeli na [[fluidna i kristalizirana inteligencija|fluidnu i kristaliziranu inteligencija]]: GF (fluid g, fluidna inteligencija) i GC (kristalizirana inteligencija, eng. ''crystallized intelligence'')

Ovisno o [[Carl Friedrich Gauss|Gaussovoj]] krivulji,
vrijednost IQ-a, tj. visina inteligencije se može otprilike podjeliti na nekoliko grupa:{{nedostaje izvor}}
* Vrlo visoka inteligencija (IQ je iznad 150)
* Visoka inteligencija (IQ od 130 do 150)
* Iznad prosječna inteligencija (IQ od 110 do 130)
* Normalno razvijena inteligencija (IQ od 90 do 110)
* Ispod prosječna inteligencija (IQ od 70 do 90)
* Niska inteligencija (IQ od 50 do 70)
* Vrlo Niska inteligencija (IQ manji od 50)

Prisustvo poremećaja inteligencije sa vrijednostima IQ manjim od 70 od rođenja, ili ako su ti poremećaji nastali tokom razvoja inteligencije, onda se radi o mentalnoj retardaciji ([[oligofrenija]]), mentalna zaostalost, koja se dalje dijeli:{{nedostaje izvor}}
* Laka mentalna retardacija (IQ je između 50-69)
* Umjerena mentalna retardacija (IQ je između 35-49)
* Teža mentalna retardacija (IQ je između 20-34)
* Teška mentalna retardacija (IQ je ispod 20)

== Inteligencija i dob ==
Tek nešto manje od 50 % pojedinaca ima manje-više konstantan IQ od rane dobi do [[adolescencija|adolescencije]], a ostali pokazuju znatne oscilacije. Znatno je viša stabilnost verbalnog IQ-a u odnosu na neverbalni IQ.

Iz podataka se mogu izvući dvije pravilnosti:
* što manje vremena protekne između testiranja , to su rezultati na testovima inteligencije povezaniji,
* što su djeca starija, to rezultati unutar istog vremenskog intervala pokazuju veću povezanost
Postoji izrazita pojava snažnog pogoršanja uspjeha na testovima inteligencije i nekom mjerama ponašanja otprilike 5 godina prije smrti - „završni pad“. Fluidna inteligencija (GF) pada već poslije 25. godine i to ne samo u testovima brzine nego i snage. Mjere kristalizirane inteligencije (GC) pokazuju u funkciji dobi otprilike isti tempo porasta kao što je to pad GF.

== Inteligencija i učenje ==
Po nekim definicijama inteligencija je determinirana brzinom učenja i/ili završnom razinom složenosti naučenog, osobito kod inteligencije životinja. Učenje omogućuje razvoj inteligencije, a inteligencija olakšava učenje. Riječ je o dinamičkom procesu međusobnog pojačavanja ili slabljenja, a ne uzročno posljedičnom odnosu. Kvocijent inteligencije nije mjera trenutačne sposobnosti za učenje, nego [[matematika|matematička]] tvrdnja o tempu kojim će se s vremenom mijenjati sposobnost za učenje po jednim teorijama, a po drugima IQ predstavlja trenutačnu mjeru sposobnosti za učenje.
Kronološka dob ne korelira s učenjem pa je moguće eksperimentalno varirati IQ i mentalnu dob.
Kod verbalnog učenja, ako nije došlo do restrikcije raspona u zavisnoj varijabli (težina zadatka) ili nezavisnoj varijabli (IQ), nađene su značajne [[korelacija|korelacije]] između inteligencije i učenja.

Inteligencija visoko korelira s učenjem na početku učenja, a kad neka operacija postane automatizirana, IQ više ne igra značajnu ulogu.

Raspon pamćenja unaprijed, a još više unazad, ima značajne veze s g-faktorom inteligencije; oba konstrukta ovise o efikasnosti radnog pamćenja.

Inteligencija i učenje koreliraju to više što je :
* složenije ono što treba naučiti, a čak je nađena blaga negativna korelacija između mehaničkog učenja jednostavnih zadataka i IQ-a visokointeligentnih osoba
* veća smislenost materijala, tj. kad postoji mogućnost transfera učenja
* vrijeme učenja ograničenije
* učenje više u vezi s [[maturacija|maturacijom]]
Inteligentni ljudi brže stvaraju kvalitetne asocijacije koje su temelji svakog učenja. Inteligentniji imaju bolje strategije učenja, mnemotehnike i bazu podataka, pa im veće stečeno znanje omogućuje bolje kognitivno funkcioniranje. Inteligentniji bolje razlikuju bitne od nebitnih informacija.

Među djecom s teškoćama u učenju u školama su ¾ muškarci - kod žena dolazi do pada sveukupnih sposobnosti pa ih se ranije uoči. U osnovnoj školi je korelacija između školskog uspjeha i inteligencije 0.5, ali taj se koeficijent smanjuje kako čovjek prelazi u više razrede školovanja.

== Okolina - nasljeđe i inteligencija ==
[[Nativizam|Nativisti]] pripisuju inteligenciju jedino naslijeđu (Spearman, Bart). [[Empirizam|Empiristi]] kažu da se inteligencija formira isključivo zbog okolinskih utjecaja.

Neokolinski utjecaji na inteligenciju:
* naslijeđeno (predvidljiv doprinos roditelja)
* urođeno (definirano mutacijama i segregacijama u genima)
* konstitucijonalno (varijabilnost u tjelesnoj građi i funkcioniranju)
* kongenitalno (razvoj u maternici)
Najvažniji podaci za istraživanje doprinosa okoline i naslijeđa potječu od: jednojajčanih blizanaca (zbog jednakog genetičkog koda) i usvojene djece (zbog nulte genetičke sličnosti s usvojiteljima i njihovom biološkom djecom).

Osiromašena okolina proizvodi nepopravljive štete na razvoj inteligencije. Razmnožavanje između bliskog srodstva dovodi do pada kvocijenta inteligencije (25% takve djece je teško mentalno retardirano). Uzroci mentalne retardacije su uglavnom na recesivnim genima, a u bliskom srodstvu je vjerojatnije da će se „naći“. Do 65 % populacijske varijance rezultata na testovima inteligencije (na Zapadu) se može pripisati genetskim faktorima dok do 40 % varijance pripisuje se okolinskom utjecaju. U ranom djetinjstvu zanačajniji su utjecaji djeljene okoline.

== Spol i inteligencija ==
Na odnos spola i kognitivnog funkcioniranja djeluju dob (razlika u [[maturacija|maturaciji]]) i socio-[[ekonomija|ekonomski]] status.

Najznačajnije razlike u testovima inteligencije:
* u korist žena: verbalno razumijevanje, verbalna fluentnost, [[socijalna inteligencija]] i neki aspekti pamćenja,
* u korist muškaraca: socijalna sposobnost, numeričko rezoniranje i mehaničke informacije.
Postoje dvije različite spacijalne sposobnosti: vizualizacija i orijentacija. Vizualizacija je sposobnost mentalne manipulacije slikovno zadanog podražaja. Orijentacija je shvaćanje rasporeda elemenata unutar vizualnog sklopa i sposobnost zadržavanja orijentacije pri promijeni spacijalne konfiguracije. Oba procesa zahtjevaju paralelno procesiranje i bolje idu muškarcima. Za socijalizacijske aspekte razlika u kognitivnim sposobnostima značajna je i interakcija između maturacije i socijalizacijskih postupaka - djevojčice kao grupa ranije se verbalno razvijaju, a dječaci su [[genetika|genetski]] veći, jači i aktivniji. Žene se formiraju oslanjajući se na verbalno, odnosno socijalno posredovan pristup problemima, a manje vježbaju i razvijaju spacijalne vještine.

Žene i muškarci pokazuju određene razlike u načinima odgovaranja - žene su nešto sporije i točnije, a muškarci su nešto brži na uštrb točnosti. Postoje razlike u varijabilitetu kognitivnih spobnosti u funkciji spola - kod muškaraca je nešto veći (ima više visoko inteligentnih muškaraca, ali zato ima i više retardiranih).

U usporedbi uspješnih žena s uspješnim muškarcima u akademskim zvanjima:
* žene s [[doktorat]]ima su inteligentnije od muškaraca s doktoratima (ženama potreban veći inteligentni kapacitet za afirmaciju u akademskim zvanjima)
* žene koje su radikalnije i koje napuštaju konzervativnu ulogu žene lakše uspjevaju
* snaga ega i volje je jača u muškaraca
Iako se na velikim uzorcima dobivaju statistički značajne razlike u pojedinim testovima i faktorima inteligencije, te razlike nisu brojčano velike i ne dopuštaju generalizaciju na pojedinačnoj razini, tako da dolazimo do zaključka da ne postoje neke bitne ili velike razlike u inteligenciji spolova.

== Zaslijepljena skupina ==
Zaslijepljena skupina (engl. ''groupthink'') je termin koji označava način donošenja odluka u maloj, kohezivnoj skupini. Zbog pretjerane želje za jedinstvenim mišljenjem, članovi skupine nisu u stanju realno procjenjivati sve raspoložive mogućnosti, pa raste vjerojatnost donošenja krivih odluka.

== Citati ==
*''“Sposobnost snalaženja u novim situacijama” – [[Ramiro Bujas]], 1968.
*''“Sposobnost rješavanja apstraktnih problema” - [[Robert Sternberg]], 1986, 1990.''''

== Vidi još ==
* [[Dunning Kruger efekt]]

== Literatura ==
* ''A što biste vi učinili ?'' IEP Majda Rijavec, Dubravka Miljković Zagreb 1997. {{ISBN|953-96305-2-5}}

== Vanjske poveznice ==
* [http://mensa.hr/ Mensa.hr]
* [http://www.testovi.info IQ Testovi Info]

[[Kategorija:Psihologija]]

Inteligencija - Povijest promjena

WikiSysop: brisanje nepotrebnog teksta

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica