WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

2021-11-09T04:11:04Z

Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

←Starija inačica		Inačica od 04:11, 9. studenoga 2021.
Redak 1:		Redak 1:
	<!--'''Jelling'''-->{{~~Naselje~~		<!--'''Jelling'''-->{{Infookvir naselje
	\| ime = Jelling		\| ime = Jelling
	\| ime_genitiv = Jellinga		\| ime_genitiv = Jellinga

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-09-24T02:50:29Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{Naselje
| ime = Jelling
| ime_genitiv = Jellinga
| izvorno_ime =
| translit_jezik1 =
| translit_jezik1_vrsta =
| translit_jezik1_info =
| translit_jezik1_vrsta1 =
| translit_jezik1_info1 =
| translit_jezik1_vrsta2 =
| translit_jezik1_info2 =
| translit_jezik1_vrsta3 =
| translit_jezik1_info3 =
| translit_jezik1_vrsta4 =
| translit_jezik1_info4 =
| translit_jezik1_vrsta5 =
| translit_jezik1_info5 =
| translit_jezik1_vrsta6 =
| translit_jezik1_info6 =
| translit_jezik2 =
| translit_jezik2_vrsta =
| translit_jezik2_info =
| translit_jezik2_vrsta1 =
| translit_jezik2_info1 =
| translit_jezik2_vrsta2 =
| translit_jezik2_info2 =
| translit_jezik2_vrsta3 =
| translit_jezik2_info3 =
| translit_jezik2_vrsta4 =
| translit_jezik2_info4 =
| translit_jezik2_vrsta5 =
| translit_jezik2_info5 =
| translit_jezik2_vrsta6 =
| translit_jezik2_info6 =

| slika_panorama = Jelling Kirke 1.JPG
| veličina_slike =250px
| opis_slike = Jelingška crkva

| slika_zastava =
| slika_zastava_veličina =
| slika_pečat =
| slika_pečat_veličina =
| slika_grb = Tørrildherredssegl.jpg
| slika_grb_veličina =
| slika_amblem_prazno =
| slika_amblem_prazno_veličina =
| slika_amblem_prazno_opis =

| nadimak =
| geslo =

| širina-stupnjevi = 55
| širina-minute = 45
| širina-oznaka = N
| dužina-stupnjevi = 09
| dužina-minute = 25
| dužina-oznaka = E

| lokacija_ime = [[Popis država|Država]]
| lokacija_info ={{ZD+X/D|DAN}}
| lokacija1_ime =[[Danske regije|Regija]]
| lokacija1_info =[[Središnji Jutland]]
| lokacija2_ime =
| lokacija2_info =
| lokacija3_ime =
| lokacija3_info =

| utemeljenje_ime =Osnutak
| utemeljenje_datum =[[636.]]
| utemeljenje1_ime =
| utemeljenje1_datum =
| utemeljenje2_ime =
| utemeljenje2_datum =
| utemeljenje3_ime =
| utemeljenje3_datum =
| osnivač =
| nazvan_po =

| dijelovi =
| vrsta_dijelova =
| d1-d50

| vrsta_vlasti =
| vlast_bilješke =
| titula_vođe =
| ime_vođe =
| stranka_vođe =
| titula_vođe1 =
| ime_vođe1 =
| titula_vođe2 =
| ime_vođe2 =
| titula_vođe3 =
| ime_vođe3 =
| titula_vođe4 =
| ime_vođe4 =

| površina_bilješke =
| površina_ukupna =
| površina_kopna =
| površina_vode =
| postotak_vode =
| površina_uža =
| površina_šira =
| površina_prazno1_ime =
| površina_prazno1 =
| površina_prazno2_ime =
| površina_prazno2 =
| visina =
| visina_izvor =
| visina_max =
| visina_min =

| stanovništvo_godina = 2010.
| stanovništvo_bilješke =
| stanovništvo = 3.233
| stanovništvo_gustoća =
| stanovništvo_uže =
| stanovništvo_uže_gustoća =
| stanovništvo_šire =
| stanovništvo_šire_gustoća =
| stanovništvo_prazno1_ime =
| stanovništvo_prazno1 =
| stanovništvo_gustoća_prazno1 =
| stanovništvo_prazno2_ime =
| stanovništvo_prazno2 =
| stanovništvo_gustoća_prazno2 =

| vremenska_zona = [[CET]]
| utc_pomak = +1
| vremenska_zona_DST = [[CEST]]
| utc_pomak_DST = +2
| poštanski_broj =
| pozivni_broj =
| gradovi_prijatelji =
| države_gradova_prijatelja =

| prazno_ime =
| prazno_info =
| prazno1_ime =
| prazno1_info =
| prazno2_ime =
| prazno2_info =
| prazno3_ime =
| prazno3_info =
| prazno4_ime =
| prazno4_info =
| prazno5_ime =
| prazno5_info =
| prazno6_ime =
| prazno6_info =

| web_stranica = [http://www.jelling.dk/ jelling.dk]

| slika_karta =
| veličina_karte =
| opis_karte =
| slika_karta1 =
| veličina_karte1 =
| opis_karte1 =

| slika_lokacijska_karta_država =

| bilješke =

}}
'''Jelling''' je [[selo]] u [[Danska|Danskoj]] koje se nalazi u općini Vejle, [[Središnji Jutland]], oko 10 km sjeverozapadno od grada [[Vejle]]. Naselje je najslavnije po tzv. Jelinškom kamenju, tj. kamenim [[rune|runama]], grobnim [[humak|humcima]] i Jelinškoj crkvi, koji su upisani na [[UNESCO]]-v [[popis mjesta svjetske baštine u Europi]] 1994. godine.

Danas je "Jelingški glazbeni festival" treći glazbeni festival u Danskoj po veličini, a škola ''Bredagerskolen'' najveća u općini Vejle s oko 810 učenika (2009.). Jelling je željezničkom prugom [[Herning]] - [[Vejle]] povezan jednosatnom vožnjom do pruge [[Fredericia]] - [[Struer]], dva sata od [[Kopenhagen]]a.
[[Datoteka:Runenstein Gorm 1.jpg|mini|lijevo|<center>Gormov runski kamen]]
[[Datoteka:Jelling stones.2010.jpg|mini|lijevo|<center>Haraldov runski kamen]]
==Povijest==
{{UNESCO-svjetska baština
|ime mjesta = Rune, humci i crkva u Jellingu
|slika = Jelling gr kl Stein.JPG
|godina = [[1994.]] (18. zasjedanje)
|vrst baštine = Kulturno dobro
|mjerilo = iii
|ugroženost = ne
|poveznica = http://whc.unesco.org/en/list/697
|država = {{ZD+X/D|DAN}}
 
{{Lokacijska karta|Danska|width=200|float=center
|caption=|mark=Maailmanperintökohde 772b tunnusosa.svg|marksize=10
|label=Jelling|position=right
|lat_deg=55|lat_min=45|lat_sec=|lat_dir=N
|lon_deg=09|lon_min=25|lon_sec=|lon_dir=E
}}Lokacija Jellinga u Danskoj
}}
[[Datoteka:Jelling Kirke.1.jpg|mini|lijevo|<center>Jelingška crkva]]
Jeling je navodno osnovan u 7. stoljeću, a u njemu se nalaze brojni spomenici koji datiraju u 10. i 11. stoljeće, od kojih je najpoznatiji Sjeverni humak (958.-59.) za koji se vjeruje da je bio počivalište prvog [[Danski vladari|Danskog kralja]], [[Gorm]]a. Ispod njega se nalazi veliki kameni brod s kraja 9. stoljeća, te dva kamena s vikinškim runama. Uz njih je Gormov sin, [[Harald I. Danski]], izgradio drvenu crkvu 965. godine u kojoj je 966. godine sahranio tijelo oca.

Jelling je do Općinskih reformi u Danskoj 2007. godine bio središte Općine Jelling koja je tada ukinuta. Dana 7. siječnja 2003. godine, općina Jelling je bila prva u Danskoj koja je omogućila svojim stanovnicima bežičnu [[internet]]sku širokopojasnu vezu do 4 Mbit, i to do 10 km udaljenosti od središta mjesta<ref>{{Citiranje časopisa |url=http://www.jellingnet.dk/foreningen.asp?pagefile=foreningen&title=Foreningen&pagelang |accessdate=21. prosinca 2010. |title=Internetska povezanost |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719125016/http://www.jellingnet.dk/foreningen.asp?pagefile=foreningen&title=Foreningen&pagelang |archivedate=19. srpnja 2011. }}</ref>.

==Znamenitosti==

Jelingško kamenje su dva masivna kamena s runama iz 10. stoljeća od kojih je stariji i manji dao podići posljednji poganski danski kralj [[Gorm]] u spomen na svoju ženu Thyru. [[Rune]] sa ovog kamena su najpoznatije u Danskoj<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/302453/Jelling-stones Jelingško kamenje] na Encyclopædia Britannica. Posjećeno 22. prosinca 2010. {{eng oznaka}}</ref>. Njegov natpis veli:
{{citat|Kralj Gormr je napravio ovaj spomenik u sjećanje na svoju ženu Thyrvé, ukras Danske.}}<ref>Lis Jacobsen i Erik Moltke, ''Danmarks Runeindskrifter'', 1941.-42., Kopenhagen: Ejnar Munksgaards Forlag.</ref>
Drugi, veći u obliku trostrane [[piramida|piramide]] koji s dvije strane ima isklesane [[reljef]]e, a s treće natpis runama, podigao je [[Harald I. Danski]], prvi kršćanski vladar [[Danska|Danske]] i [[Norveška|Norveške]], u spomen na svoje roditelje Gorma i Thyru. Reljefi prikazuju ornamentalne životinjske forme, tj. zmiju obmotanu oko lava, te sofisticirane uzorke [[pleter]]a, ali i kršćansku temu [[Raspeće|Raspeća]]. Njegov natpis navodi:
{{citat|Kralj Haraldr je naredio da se napravi ovaj spomenik u sjećanje na Gormra, njegova oca, i u sjećanje na Thyrvé, njegovu majku; Haraldr koji je za sebe osvojio cijelu Dansku i Norvešku i načinio Dance kršćanima.}}<ref>[http://www.nordiska.uu.se/forskn/samnord.htm Samnordisk runtextdatabas] - Skandinavska baza runskih natpisa, DR 42 {{eng oznaka}} {{dan icon}}</ref>

Jelingški kameni brod je svetište iz 9. stoljeća u obliku uspravnog kamenja poredanog na zemlji u obliku broda, između dva kraljevska humka koje je Harald I. podigao svojim roditeljima. Danas je uglavnom uništen, a izvorno je bio dug 170 metara, što ga čini najvećim pronađenim kamenim brodom<ref>Pamela Crabtree, ''Medieval Archaeology: An Encyclopedia'', London/New York: Garland, 2000., {{ISBN|0815312865}}, str. 281.</ref>.

Jelingška crkva je kamena crkva iz 1100. godine koja je izgrađena na mjestu starije kamene crkve koju je Harald I. Danski podigao u 10. stoljeću.

==Poveznice==
* [[Birka]] i [[Hovgården]], [[Švedska]]
* [[Hedeby]] i [[Danevirke]], [[Njemačka]]

==Izvori==
{{izvori}}
* C. Michael Hogan, ''[http://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=17683 Jelingško kamenje]'' na The Megalithic Portal. Posjećeno 22. prosinca 2010. {{eng oznaka}}
* Anne Pedersen, ''"The Jelling Monuments - Ancient royal memorial and modern world heritage site" in Runes and Their Secrets: Studies in Runology'', ed. Marie Stoklund, Michael Lerche Nielsen, Bente Holmberg and Gillian Fellows-Jensen, Copenhagen: Museum Tusculanum/University of Copenhagen, 2006., {{ISBN|87-635-0428-6}}, str. 283.-314., te 302.

==Vanjske poveznice==
*[https://web.archive.org/web/20100506030643/http://www.jelling.dk/ Službena stranica] {{dan icon}} {{eng icon}}

===Ostali projekti===
{{WProjekti
|commons =
|commonshr =
|commonscat = Jelling
|commonscathr = Jelling
|wikivrste =
|wikivrstehr =
|wikizvor =
|wikizvor_autor =
|wječnik =
|wikiknjige =
|wikicitat =
}}
{{Svjetska baština u Danskoj}}

[[Kategorija:Gradovi u Danskoj]]
[[Kategorija:Svjetska baština u Danskoj]]
[[Kategorija:Arheološki lokaliteti u Europi]]

Jelling - Povijest promjena

WikiSysop: Bot: Automatska zamjena teksta (-{{Naselje +{{Infookvir naselje)

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica