WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-09-16T08:09:27Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

[[Datoteka:Chylomicron.svg|mini|250px|'''Struktura lipoproteina (hilomikron)'''<br/>
'''ApoA, ApoB, ApoC, ApoE''' ([[apolipoprotein]]i); '''T''' ([[triacilglicerol]]); '''C''' ([[kolesterol]]); zeleno ([[fosfolipid]]i)]]

'''Lipoprotein''' je biokemijski spoj koji se sastoji od [[protein]]a i [[lipid]]a. Lipid ili njihovi derivati mogu biti vezani za proteine kovalentnom ili nekovalentnom vezom. Lipoproteini sadrže uz proteine i triacilglicerole, još i fosfolipide, kolesterol i razne estere kolesterola.

Mnogi [[enzim]]i, prijenosne molekule, strukturalni proteini, [[antigen]]i, [[adhezin]]i i [[toksin]]i su po kemijskoj strukturi lipoproteini. U tijelu čovjeka posebna funkcija lipoproteina je prijenos netopljivih (u vodi) [[masna kiselina|masnih kiselina]] i [[kolesterol]]a [[krvotok]]om među pojedinim [[tkivo|tkivima]].

Proteinski dio lipopretina se sastoji od apoproteina (apolipoproteina) koji se mogu podijeliti u šest klasa, a neke od klasa u podklase. Tako razlikujemo:
* A (apo [[Apolipoprotein A1|A-I]], apo [[Apolipoprotein A2|A-II]], [[Apolipoprotein A4|apo A-IV]], i apo [[Apolipoprotein A5|A-V]])
* B ([[Apolipoprotein B|apo B48 i apo B100]])
* C (apo [[Apolipoprotein C1|C-I]], apo [[Apolipoprotein C2|C-II]], apo [[Apolipoprotein C3|C-III]], i apo [[Apolipoprotein C4|C-IV]])
* [[Apolipoprotein D|D]]
* [[Apolipoprotein E|E]]
* [[Apolipoprotein H|H]]

Prema različitim udjelima pojedinih kemijskih spojeva koje se nalaze u određenom lipoproteinu, lipoproteini se mogu svrstati u različite klase:
* [[hilomikron]]i - prenose [[triglicerid]]e (masti) od [[crijevo|crijeva]] do [[jetra|jetre]], [[mišić|mišićnog tkiva]] i [[masno tkivo|masnog tkiva]].
* [[lipoprotein vrlo male gustoće]] (engl. Very low density lipoprotein - VLDL) prenose (novosintetizirani) [[triacilglicerol]] od jetre prema masnom tkivu.
* [[lipoprotein srednje gustoće]] (engl. - Intermediate density lipoprotein - IDL)
* [[lipoprotein male gustoće]] (engl. - Low density lipoprotein - LDL) prenosi klesterol od jetre prema stanicama u tijelu. LDL se ponegdje naziva "loš kolesterol".
* [[lipoprotein velike gustoće]] (engl. -High density lipoprotein - HDL) prikuplja kolesterol iz tkiva u tijelu i odnosi ga u jetru. HDL se često naziva i "dobar kolesterol".

{| cellpadding=3 cellspacing=0 border=1 style="border-collapse:collapse"
|bgcolor="#cccccc"| '''Gustoća''' (g/m[[Litra|L]])
|bgcolor="#cccccc"| '''Klasa'''
|bgcolor="#cccccc"| Promjer (nm)
| % protein
| % kolesterol
| % fosfolipid
| % triacilglicerol
|-
| >1.063
| [[lipoprotein velike gustoće|HDL]]
| 5-15
| 33
| 30
| 29
| 4
|-
| 1.019-1.063
| [[lipoprotein male gustoće|LDL]]
| 18-28
| 25
| 50
| 21
| 8
|-
| 1.006-1.019
| [[lipoprotein srednje gustoće|IDL]]
| 25-50
| 18
| 29
| 22
| 31
|-
| 0.95-1.006
| [[lipoprotein vrlo male gustoće|VLDL]]
| 30-80
| 10
| 22
| 18
| 50
|-
| <0.95
| [[Hilomikron]]i
| 100-1000
| <2
| 8
| 7
| 84
|}

[[Hiperlipoproteinemija]] je naziv za bolest kod koje je u [[krv]]i povišena koncetracija lipoproteina, a prema prema klasi povišenih lipoproteina razlikujemo pet tipova hiperlipoproteinemija.

[[Kategorija:Bjelančevine]]

[[he:כולסטרול#ליפופרוטאינים]]

Lipoprotein - Povijest promjena

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica