https://croatianschoolsydney.com/index.php?action=history&feed=atom&title=Podestat 2026-05-24T15:33:30Z Povijest promjena ove stranice na wikiju MediaWiki 1.36.2 https://croatianschoolsydney.com/index.php?title=Podestat&diff=286879&oldid=prev 2021-11-03T02:35:09Z

<p>no summary specified</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="hr"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">←Starija inačica</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Inačica od 02:35, 3. studenoga 2021.</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">Redak 26:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Redak 26:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Izvori==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Izvori==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{commonscat}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{izvori}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{izvori}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> </table>

WikiSysop https://croatianschoolsydney.com/index.php?title=Podestat&diff=82970&oldid=prev 2021-08-31T23:11:56Z

<p>Bot: Automatski unos stranica</p> <p><b>Nova stranica</b></p><div>&lt;!--'''Podestat'''--&gt;[[Datoteka:Palazzo del Podestà.jpg|mini|235px|Podestatova palača u [[Firenca|Firenci]], danas muzej [[Bargello]]]]<br /> '''Podestat''' ([[talijanski jezik|tal]]. ''podestà''; [[hrvatski jezik|hrv]]. ''potestat''&lt;ref&gt;Novak, Grga, ''Prošlost Dalmacije'', [[Zagreb]]: [[Hrvatski izdavalački bibliografski zavod|HIBZ]], 1944., str. 122&lt;/ref&gt;; u [[Dalmacija|Dalmaciji]] ''poteštat'', prema [[dalmatski jezik|dlm]].), naziv koji se daje određenim visokim službenicima u mnogim [[Italija|talijanskim]] gradovima od kasnog [[srednji vijek|srednjeg vijeka]] uglavnom sa značenjem [[glavni magistrat|glavnog magistrata]] grada-države (kao što se inače označuje u ostalim gradovima, npr. ''rettori'' &quot;rektori&quot;), ali također i lokalnog upravitelja, predstavnika (njemačko-rimskog) cara.<br /> <br /> Pojam dolazi od [[latinski jezik|latinske]] riječi ''[[potestas]]'' (moć, vlast). Razvoj pojma koji je od značenja sile ili autoriteta postao naslov osobe koja drži takvu moć paralelna je s razvojem [[islam]]skog pojma &quot;[[sultan]]&quot;.<br /> <br /> Naslov i dužnost potestata uveo je rimsko-njemački car [[Fridrik I. Barbarossa|Friedrich I. zvan ''Barbarossa'']] za svoje povjerenike preko kojih je nastojao snažnije ovladati [[Lombardija|lombardskim]] gradovima. U XIII. st. potestati su bili načelnici više autonomnih komuna u sjevernoj i srednjoj Italiji, po izboru bilo građana, bilo gradskih vijeća. Njihove ovlasti bile su upravne, sudske i financijske. Da bi izbjegli potestatovu pristranost bilo za koga u komuni, birani su među strancima, obično plemićima, najdulje na godinu, uz zabranu neposrednog reizbora. Potestat je morao prisegnuti na poštivanje zatečenoga pravnog poretka ([[statut]]a, odredaba itd.). Prije razrješenja od dužnosti ovlašteni nadzornici (sindici) podvrgavali bi kontroli njegovo djelovanje i račune.<br /> <br /> Potestati su u XIII. st. tvorili poseban zanat profesionalnih administratora, školovanih u pravnim, upravnim, vojnim i retoričkim vještinama.<br /> <br /> Po uzoru na talijanske gradove, služba potestata bila je uvedena i u ine europske gradove u raznim zemljama, npr. u [[Provansa|Provansi]], Istočnoj [[Frizija|Friziji]], te Dalmaciji (u [[Split]]u od [[1239.]], gdje je prvi potestat [[Gargano de Arscindis]] [[1240.]] kompilirao od prethodnih odredaba [[Statut grada Splita]], te u [[Trogir]]u).<br /> <br /> Budući da je drugoj duždevskoj republici, [[Republika Genova|Genovi]], bizantski car [[1273.]] godine dodijelio nadzor nad [[Istanbul#Raspored grada|Perom]] i [[Toranj Galata|Galatom]], trgovačkim predgrađima [[Carigrad]]a (Konstantinopolisa), one su se tada našle pod upravom običnog ''podestata'' sve do [[29. svibnja]] [[1453.]] kada su sav Carigrad osvojili [[osmanlije|osmanski Turci]].<br /> <br /> U ''Kopnenoj državi (Stato di Terraferma)'' koje je duždevska [[Mletačka Republika]] postupno uspostavila u donjem dijelu bazena rijeke [[Pad]], anektiravši razne bivše prinicipate i samoupravne gradove, većinom u petnaestom stoljeću, podesterije su bile srednja razina u hijerarhijskoj administrativnoj organizaciji, dok je najveću ('provincijsku') razinu činio ''territorio'' (otprilike moderna upravna oblast).<br /> <br /> Naziv potestat primjenjivan je i na upravitelje komuna pod mletačkom vlašću (npr. u [[Poreč]]u, na [[Hvar]]u i [[Brač]]u).<br /> <br /> Za [[Habsburška Monarhija|austrijske]] uprave [[Povijest Dalmacije#Kraljevina Dalmacija|Kraljevinom Dalmacijom]] naslov potestat korišten je, osobito u talijanskome (''podestà'') za izabrane načelnike gradova.<br /> <br /> Za [[fašizam|fašističkog]] [[režim]]a u [[Italija#Fašistički režim|Kraljevini Italiji]] ukinuto je [[1926.]] pravo općina da biraju načelnika (''sindaco''), nego je umjesto njega gradom upravljao potestat kojega bi imenovao Kralj, ali ga je određivao ministar unutrašnjih poslova ([[Benito Mussolini]] 1926.-1943., a do 1945. u [[Talijanska Socijalna Republika|&quot;Talijanskoj Socijalnoj Republici&quot;]] uključujući [[Istra|Istru]], [[Rijeka|Rijeku]], [[Zadar]] itd.).<br /> <br /> U Splitu gradonačelnika kolokvijalno zovu ''poteštat''.<br /> <br /> ==Podesterija==<br /> Ova izvedenica doslovno označava (razdoblje i) službu podestata, ali također može označavati i distrikt kojim upravlja pojedinac unutar veće države.<br /> <br /> ==Izvori==<br /> {{commonscat}}<br /> {{izvori}}<br /> <br /> ==Više informacija==<br /> * [[Capitano reggente]]<br /> * [[Gonfaloniere]]<br /> * [[Dužd]]evi 'okrunjenih republika', [[Genova|Genove]] i [[Mleci|Mletaka]].<br /> * [[Potentate]]<br /> <br /> [[Kategorija:Titule]]</div>

WikiSysop