https://croatianschoolsydney.com/index.php?action=history&feed=atom&title=ProkuratorProkurator - Povijest promjena2026-05-24T11:22:47ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.36.2https://croatianschoolsydney.com/index.php?title=Prokurator&diff=15499&oldid=prevWikiSysop: Bot: Automatski unos stranica2021-07-26T11:12:47Z<p>Bot: Automatski unos stranica</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div><!--'''Prokurator'''-->{{nova razdvojba}}<br />
Naziv '''prokurator''' ([[latinski]]: ''procurator'', od glagola ''procurare'': obavljati poslove u ime drugoga; upravljati) ima tri značenja.<br />
1. Visoki državni funkcionar u starom Rimu, te kasnije u Veneciji idr. (Odatle i naziv ''Prokurative'').<br />
2. Onaj koji upravlja, upravitelj imanja u nekim zemljama.<br />
3. Onaj koji kao opunomoćenik zastupa koga; posrednik. (Također: ''prokurist''.)<br />
<br />
== Zastupnik ==<br />
<br />
U trećem značenju, onaj koji dobiva punomoć da sklapa poslove za drugoga nazivao se također '''prokurist'''. To je također bilo ime za poslovođu tvrtke ili banke (onog koji ju pravno zastupa).<br />
<br />
U Francuskoj je '''državni prokurator''' (''procureur de la République'') ime za državnog tužitelja. <br />
<br />
U Hrvatskoj, '''prokuratura'' je nekoć bio naziv za ured koji je zastupao državu u njezinim privatnopravnim poslovima. Tužilaštvo, pravobraniteljstvo.<br />
<br />
== Antički Rim ==<br />
<br />
U rimskom pravu, ''prokurator'' je bio zastupnik ili punomoćnik kojega postavlja neka osoba s ovlaštenjem da vodi sve ili neke određene njezine poslove, osobito sudske. Prokurator je obično bio oslobođeni rob gospodara. <br />
<br />
U doba carstva, od Oktavijana Augusta, ''prokurator'' je visoki dužnosnik u carskoj administraciji. On je odgovoran za ubiranje poreza i upravu nad manjim provincijama. Prokuratori su postavljani iz redova vitezova (drugi po značaju stalež u Rimu, iza [[Rimski senat|senator]]a), kao i oslobođenika. ''(Maškin, str. 316)'' Obično se prevodi sa "namjesnik".<br />
<br />
Npr. [[Judeja]] je, zajedno sa [[Idumeja|Idumejom]] i [[Samarija|Samarijom]], od 6. do 66. g.n.e. činila provinciju na čelu s prokuratorom, osim 41-44. kada je ponovo [[vazal]]ska kraljevina. Nalazila se u sastavu provincije [[Sirija|Sirije]], kojoj je na čelu bio [[legat]]. <br />
<br />
== Venecija ==<br />
<br />
U Republici [[Venecija|Veneciji]] se ''prokuratorima'' nazivalo devet najviših državnih dužnosnika, koji među sobom biraju [[dužd]]a.<br />
<br />
== Prokurative == <br />
<br />
Od riječi ''prokurator'' u prvom značenju dolazi naziv '''Prokurative''' ili '''Prokuracije''' (tal. Procuratie) za niz dvokatnih palača u [[Venecija|Veneciji]] koje zatvaraju Trg Sv. Marka, u kojima su stanovali najviši državni dužnosnici (prokuratori). Sjeverni trakt, tzv. ''Stare prokurative'' građen je od kraja XV. st. u stilu renesanse. Južni trakt, tzv. ''Nove prokurative'', građen je 1584-1640. U XIX st. Nove prokurative služe kao kraljevska palača, a danas je u njima muzej. Oba trakta spojena su na užem, zapadnom dijelu palačom (''Fabbrica nouva'') s tzv. napoleonskim dvoranana, sagrađenom 1810.<br />
<br />
Po uzoru na Venecijanske Prokurative, istim imenom nazvan je dio grada u [[Split]]u.<br />
<br />
== Literatura ==<br />
<br />
*N.A. Maškin: Istorija starog Rima, Beograd: 1982. (4. izdanje; 1. izdanje na ruskom 1947)<br />
<br />
*[[Hrvatski enciklopedijski rječnik]]<br />
*[[Opća enciklopedija OE JLZ]]<br />
<br />
[[Kategorija:Stari Rim]]<br />
[[Kategorija:Rimsko pravo]]<br />
[[Kategorija:Povijest prava]]</div>WikiSysop